Ελένη Βερναδάκη: «Όταν τελειώνω μια δουλειά, τελειώνω μ' αυτήν για πάντα»
Γράφει η Αργυρώ Μποζώνη
Πηγή:lifo.gr
Η κορυφαία κεραμίστρια Ελένη Βερναδάκη, διεθνώς αναγνωρισμένη για περισσότερες από έξι δεκαετίες, υπηρέτησε την τέχνη της και συνέβαλε καθοριστικά στην ανανέωσή της. Για εκείνην η κεραμική δεν περιορίζεται στην έννοια της εφαρμοσμένης τέχνης αλλά λειτουργεί ως μια «συνισταμένη των εικαστικών τεχνών», όπου μορφή και χρήση συνυπάρχουν ισότιμα.
Συνέβαλε καθοριστικά στην εξέλιξη της σύγχρονης κεραμικής μέσα από το προσωπικό της ύφος, τις πρωτοπόρες τεχνικές της, την τόλμη και τη δημιουργική φαντασία της, τις συνεργασίες της με σημαντικούς δημιουργούς. Το εργαστήριό της λειτούργησε ως παραγωγικό «κύτταρο» σύγχρονης τέχνης, επηρεάζοντας γενιές εικαστικών».
Ερευνώντας τα όρια και την έννοια της κεραμικής τέχνης και του χειροποίητου καλλιτεχνικού αντικειμένου κατόρθωσε να υπερβεί τις διακρίσεις μεταξύ υψηλής και ελάσσονος τέχνης, χρηστικού και μη χρηστικού αντικειμένου. Ίδρυσε το Μορφολογικό Κέντρο Αθηνών - adc που αποτέλεσε σημείο αναφοράς και πυρήνα δημιουργίας, προβολής και προώθησης των έργων της, ενώ υπήρξε και ιδρυτική μορφή του Συνδέσμου Σύγχρονης Τέχνης.
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κρήτη και επηρεάστηκε από τα μελανόμορφα αγγεία· αργότερα και από τους σύγχρονούς της καλλιτέχνες. Από την Κρήτη βρέθηκε στο Λονδίνο όπου σπούδασε κεραμική και επέστρεψε στην Ελλάδα στα τέλη του 1959.
Τότε άνοιξε το εργαστήριό της στο κέντρο της Αθήνας. Εκεί άρχισε να αναπτύσσει το έργο της και ήρθε σε επαφή με ανθρώπους της τέχνης και την Ομάδα Α, ένα σημαντικό σωματείο καλλιτεχνών που διαλύθηκε στη χούντα.
Η συμβολή της Βερναδάκη στην καλλιτεχνική κεραμική, στον εμπλουτισμό και την ανανέωση των εφαρμοσμένων τεχνών έχει διεθνή χαρακτήρα και τη σφραγίδα μιας μοναδικής και ανεπανάληπτης προσωπικότητας.
Ενώ στα πρώτα της έργα υπάρχουν αναφορές στην ντόπια παράδοση και την αρχαία ελληνική αγγειοπλαστική, οι φόρμες που δημιούργησε αργότερα συνδέονται με τον κεραμικό μοντερνισμό – ως πρωτοπόρος ανανέωσε την καλλιτεχνική κεραμική στην Ελλάδα κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Τα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε στενά με τον Γιάννη Μόραλη – βλέποντάς τον να δουλεύει έμαθε τη γραμμή και τη σταθερότητα.
Το 1974 μεταφέρθηκε στην Κάντζα, στο κτίριο που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Τάκης Ζενέτος ειδικά ως εργαστήριο. Εκεί, όπως η ίδια έχει πει, «βρήκε τον εαυτό της», κάτι που γίνεται φανερό αν συγκρίνει κανείς τα πρώιμα με τα μεταγενέστερα έργα της. Τη μετακίνησή της στο εργαστήριο της Κάντζας τη θεωρεί κομβική στη δημιουργική της διαδρομή. Για πολλές δεκαετίες συνεργάστηκε με κορυφαίους Έλληνες δημιουργούς για τη μεταφορά σχεδίων τους σε κεραμικές συνθέσεις.
Η Βερναδάκη υπήρξε μια τελειομανής δημιουργός που προχώρησε την τέχνη της κεραμικής με μεγάλη προσήλωση, σκληρή δουλειά και μεγάλα αποθέματα φαντασίας και ευρηματικότητας. Δίνοντας μεγάλη σημασία στην αξία του κεραμικού αντικειμένου ως έργου τέχνης, αρνήθηκε να επαναλάβει ό,τι θεωρούσε επιτυχημένο και προχώρησε με αυτόν τον τρόπο, με ρίσκο και επιμονή, την τέχνη της.
Εκτός από την κεραμική, έχει εργαστεί σε μεγάλης κλίμακας κατασκευές με διάφορα υλικά, όπως το μέταλλο, το μάρμαρο, το πλεξιγκλάς. Τα κεραμικά-φόρμες που δημιούργησε βασίστηκαν συχνά σε αρχιτεκτονικές εφαρμογές της κεραμικής και ο τρόπος εργασίας της όχι μόνο διεύρυνε το μορφοπλαστικό της λεξιλόγιο αλλά επηρέασε και γενιές ολόκληρες νέων καλλιτεχνών. Η συμβολή της στην καλλιτεχνική κεραμική, στον εμπλουτισμό και την ανανέωση των εφαρμοσμένων τεχνών έχει διεθνή χαρακτήρα και τη σφραγίδα μιας μοναδικής και ανεπανάληπτης προσωπικότητας.
Γράφει η Αργυρώ Μποζώνη
Πηγή:lifo.gr